Tanzimat Edebiyatı Söyleşisi Gerçekleştirildi.

Edebiyat söyleşilerimizde 2017 yılının son konuğu olarak Tanzimat Edebiyatı başlıklı söyleşisiyle gazeteci- yazar Fatih Bayhan’ı davet ettik. Bu dönemden bize kalan üç önemli miras vardır. Bunlar: sözlükler, tiyatrolar ve reddiyelerdir.

“Eski dönemlerin edebiyatını anlayabilmek için o dönemlerin siyasi ve sosyal şartları mutlaka bilinmelidir.” diye söze başlayan Bayhan, bu doğrultuda önce Tanzimat Dönemi’nde Osmanlının durumunu incelemek gerektiğinin de altını çizerek şöyle devam etti. “Tanzimat Edebiyatı Osmanlı Devleti’nin zayıfladığı çok zor bir döneme denk gelir. Karlofça’ya kadar Türkler yenilmez anlayışı varken, bu antlaşmadan sonra Batıda Türkler de yenilebilir anlayışı oluşmuştur.Osmanlı Devleti artık toprak kaybetmeye başlamış, ekonomisi zayıflamış bir “hasta adam”dır. 1789 Fransız İhtilali’nin getirdiği “milliyetçilik” akımından en çok zarar gören devlet Osmanlı olmuştur. Biz rönesansımızı Fatih ve Kanuni döneminde yaşarken skolastik dönemi yıkılış devrinde yaşadık. Son 200 yıl yeni bir şey yapmaktansa var olanı korumaya yönelik bir politikamız vardı. Batı da ise her alanda yenilikler yapılıyordu. Fen ve teknolojide bizden çok ilerdeydiler. Bu durum Batıya yönelişi başlattı.” dedi ve devam etti.

“Bu şartlar altında ortaya çıkan Tanzimat Edebiyatını iki dönemde inceleriz. Birinci dönem “sanat toplum içindir” anlayışı hakimdir. O dönem Divan Edebiyatı’nın ağır dilinden ziyade halkı anlamak ve halka anlatmak amacı güdülerek sade bir dil kullanılmıştır. Toprak kayıplarının halkta uyandırdığı vatan anlayışı edebiyatta da etkili olmuştur. Fakat o dönem “vatan” kavramını kullanmak suçtur. Çünkü Osmanlı sınırları çok geniş bir imparatorluktur. Sınırları asla çizdirilmemiştir ve vatan dendiğinde bir sınırlama olacağını düşünerek kullanılmasını istememişlerdir. Hatta Namık Kemal “Vatan Yahut Silistre”yi yazdığı için sürgüne gönderilmiştir. Batılı tarzda ilk eserler verilmiştir. İlk tiyatrolar bu dönemde yazılmıştır. Bu dönemden bize kalan üç önemli miras vardır. Bunlar: sözlükler, tiyatrolar ve reddiyelerdir.
Bu dönemde Şinasi’den bahsetmemek olmaz. Agah Efendi ile çıkardıkları Tercümanı Ahval gazetesi basın hayatımızın başlangıcı olmuştur. Şinasi’nin burada yazdığı mukaddime de edebiyatımızın ilk makalesi kabul edilir. Osmanlıcanın kendi dil kuralları vardı. Elif, Vav ve Ye harfleri üstün, esre ve ötreyi belirtiyordu. Nokta, virgül, ünlem işareti kullanılmıyordu. Anlam telaffuzla sağlanıyordu. Tabi bu durum anlam karışıklıklarına sebep oluyordu. Örneğin, “Oku baban gibi eşek olma.” cümlesinde virgül kullanılmazsa anlam kargaşası ortaya çıkar. Makalelerinde nokta ve virgülü ilk kullanan, edebiyatımıza noktalama işaretlerini kazandırarak bu sorunu ortadan kaldıran da Şinasi’dir. İlk tiyatro eseri de yine Şinasi’ye aittir.

Tanzimat Edebiyatı ikinci dönemine baktığımızda “sanat sanat içindir” anlayışı hakimdir. Edebiyat halka yönelik değil, seçkinler için yapılmıştır. Bu döneme damgasını vuran olay “Zemzeme Demdeme” tartışması olmuştur. Burada modernizmi savunan Recaizade Mahmut Ekrem ile gerici, gelenekçi olarak bilinen Muallim Naci arasındaki “eski yeni“ çatışmasından söz edilir. Buna karşılık olarak Muallim Naci Demdeme’yi yazmıştır. Zemzeme ve Demdeme okunması gereken, okuyana çok şey katacak eserlerdir.” şeklinde konuştu. Söyleşimiz dinleyicilerimizden gelen sorularla son buldu.

Zeynep ÖNDER

Tanzimat Edebiyatı Söyleşisi Gerçekleştirildi.

Etkinlik Takvimi

<< Mart 2021 >>
PSÇPCCP
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

HSV Etkinlikler

Kayıtlı yeni etkinlik yoktur.

HSV Duyuru

Göç Konferansları – 8 : Uygur Türkleri Göçleri

  “Doğu Türkistan – Uygur Türkleri Göçleri” konu başlığı altında, 1 Mart’19 Devamı

Göç Konferansları – 7 Boşnak Göçleri Konferansı

Hayat Vakfı Ankara şubesi Göç Hareketleri Araştırmaları Koordinatörlüğü’nün, “yakın tarihte gerçekleşmiş olan Devamı

Halk Sağlığı Konferansları-1: İslam Kültür ve Medeniyetinde Tıp

2019 yılının ilk konferansını çeşitli medeniyetlerin tıp tarihini araştırdığımız çalışmamızın sonucunda ‘Geleneksel Devamı

Göç Konferansları – 5 Kırım Tatar Sürgünü konferansı gerçekleştirildi.

Hayat Vakfı Ankara şubesi Göç Hareketleri Araştırmaları Koordinatörlüğü’nün, “yakın tarihte gerçekleşmiş olan Devamı

Tıbbi İnsani Yardım [8.] Atölyesi: Kıtlık Felaketi – Somali 2011 gerçekleştirildi.

Her Açlığa Kıtlık Denebilir Mi? Hangi durumlarda kıtlık ve acil insani yardım Devamı